De tweehandszwaarden van Museum Sloten hebben de afgelopen jaren voor een verrassing gezorgd. Twee exemplaren hingen al in de Raadszaal van het voormalige stadhuis. Samen met de andere tien zwaarden in het depot werden ze lange tijd voor replica’s gehouden. Maar toen onderzoekers van het Nationaal Militair Museum (NMM) in Soesterberg de collectie in 2025 nader bekeken, bleek dat anders te liggen: alle twaalf zwaarden zijn authentiek en dateren uit de zestiende eeuw.
Daarmee bezit Museum Sloten, na het Nationaal Militair Museum, de grootste verzameling tweehandszwaarden van Nederland. Reden genoeg om de zwaarden uit het depot te halen en een prominente plaats in het museum te geven. In de Secretarie is vanaf 12 september vrijwel de gehele collectie te zien: één exemplaar blijft vanwege zijn conditie in het depot.
Indrukwekkend, maar verrassend wendbaar
Wie de zwaarden in het museum ziet, begrijpt onmiddellijk waarom ze indruk maakten op het slagveld. De Slotense exemplaren zijn tussen de 1,70 en 1,85 meter lang en wegen ongeveer anderhalve kilo. Ze werden met beide handen gehanteerd door goed getrainde soldaten. Ondanks hun enorme formaat waren tweehandszwaarden verrassend wendbaar. Ze konden worden gebruikt om tegenstanders op afstand te houden en om lange wapens als pieken en hellebaarden opzij te slaan.
Precies dat maakt de demonstratie van Oskar ter Mors bijzonder. Ter Mors is gespecialiseerd in historische Europese krijgskunsten en laat zien hoe zo’n tweehandszwaard daadwerkelijk werd gehanteerd. Samen met leden van zijn Wapenkunst Academie Rijswijk brengt hij de historische technieken tot leven. Geen geënsceneerd riddergevecht, maar een demonstratie gebaseerd op kennis van historische vechttechnieken.
Waarom bleven de zwaarden in Sloten?
De aanwezigheid van zo’n grote verzameling in het kleine Sloten roept vanzelf de vraag op hoe de zwaarden hier terecht zijn gekomen. Sloten lag op een strategisch kruispunt van land- en waterwegen en was daardoor militair van belang. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog was er een garnizoen gelegerd dat moest voorkomen dat de stad in Spaanse handen viel.
Mogelijk ligt daar ook de verklaring voor de bijzondere collectie. De zwaarden kunnen door soldaten in Sloten zijn gebruikt en vervolgens in de stad zijn achtergebleven. Verder onderzoek moet meer duidelijkheid geven over hun precieze herkomst en gebruik.
De demonstratie op 12 december biedt daarmee een bijzondere combinatie: buiten bij molen De Kaai is te zien hoe met deze indrukwekkende wapens werd gevochten, terwijl bezoekers in Museum Sloten oog in oog kunnen staan met de echte zestiende-eeuwse zwaarden die eeuwenlang in de stad bewaard zijn gebleven.